Reklama va to‘g‘ridan-to‘g‘ri marketing siyosati

Bolalar milliy tibbiyot markazining axborotnomasi reklama, targ‘ibot va to‘g‘ridan-to‘g‘ri marketing faoliyati bilan jurnalning ilmiy va tahririy faoliyati o‘rtasida aniq ajratish tamoyiliga amal qiladi.

Jurnal reklama va targ‘ibot materiallarini faqat ular qonuniy, professional jihatdan maqbul, aniq identifikatsiya qilinadigan hamda jurnalning ilmiy xususiyati va etik majburiyatlariga zid bo‘lmagan hollarda ko‘rib chiqishi mumkin.

Reklamadan olinadigan daromad, homiylik, tijoriy hamkorlik yoki marketing faoliyati taqrizlash, qo‘lyozmalarni tanlash, tahririy qarorlar, nashr ustuvorligi, ilmiy natijalarni talqin qilish yoki nashrdan keyingi tahririy choralarga ta’sir qilishi mumkin emas.

Ushbu siyosat COPE, DOAJ, OASPA va WAME tomonidan birgalikda ishlab chiqilgan Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing tamoyillariga muvofiq shakllantirilgan.

Reklama va ilmiy kontentni ajratish

Reklama va targ‘ibot materiallari quyidagilardan aniq ajratilishi kerak:

• ilmiy maqolalar;
• sharhlar;
• tahririy maqolalar;
• klinik materiallar;
• jurnalning ilmiy xabarlari;
• taqrizlanadigan va boshqa ilmiy kontent.

Reklama o‘quvchida uning jurnal ilmiy kontentining bir qismi yoki jurnal tomonidan ilmiy ma’qullangan material ekanligi haqida noto‘g‘ri tasavvur uyg‘otadigan shaklda joylashtirilmasligi kerak.

Zarur hollarda material “Reklama”, “Homiylik materiali” yoki boshqa tegishli belgi bilan aniq ko‘rsatiladi.

Transparency Principles reklama ilmiy kontentdan ajratilishi va tahririy qarorlar bilan bog‘liq bo‘lmasligini belgilaydi.

Qabul qilinadigan reklama

Jurnal amaldagi qonunchilik, professional me’yorlar, mas’uliyatli ilmiy nashriyot tamoyillari hamda jurnalning tibbiy-ilmiy xususiyatiga mos reklamalarni ko‘rib chiqishi mumkin.

Reklamaning jurnal saytida yoki boshqa jurnal resursida joylashtirilishi reklama qilinayotgan tashkilot, mahsulot, xizmat yoki da’voning jurnal, jurnal egasi, nashriyotchi, bosh muharrir yoki tahrir hay’ati tomonidan ma’qullanganini anglatmaydi.

Jurnal quyidagi reklamalarni rad etishi yoki joylashtirishni to‘xtatishi mumkin:

• qonunga zid;
• aldamchi yoki chalg‘ituvchi;
• muhim jihatdan ilmiy asoslanmagan;
• etik yoki professional normalarga zid;
• kamsituvchi yoki nomaqbul;
• jurnalning mustaqilligi yoki obro‘siga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan;
• ilmiy yoki tahririy materialga o‘xshatib taqdim etilgan reklamalar.

Reklama bo‘yicha qarorlar

Reklamani tijoriy yoki texnik jihatdan qabul qilish va joylashtirish masalalari ilmiy qo‘lyozmalar bo‘yicha qarorlardan alohida yuritiladi.

Reklama bilan bog‘liq tashkiliy masalalar jurnal egasi, nashriyotchi yoki tegishli vakolat berilgan ma’muriy yoki texnik xodim tomonidan boshqarilishi mumkin.

Ilmiy baholash va tahririy qarorlarni amalga oshiradigan muharrirlar reklama beruvchilarning tijoriy manfaatlarini hisobga olishi shart emas.

Bosh muharrir reklama jurnalning ilmiy ishonchliligi, tahririy mustaqilligi, etik majburiyatlari yoki obro‘siga zarar yetkazishi mumkin deb hisoblasa, uning joylashtirilishiga qarshi chiqishi mumkin.

Tahririy mustaqillik

Reklama beruvchilar, homiylar, tijoriy hamkorlar va boshqa tashqi tashkilotlar:

• maqolani qabul qilish yoki rad etishni belgilashi;
• taqrizchini tanlashi;
• taqriz xulosasiga ta’sir qilishi;
• tahririy qarorni belgilashi;
• ijobiy natijalarni nashr qilishni talab qilishi;
• salbiy natijalarni yashirishni talab qilishi;
• tijoriy manfaat asosida nashr vaqtiga ta’sir qilishi;
• muayyan mahsulot, xizmat yoki manbaga iqtibos keltirishni majburlashi;
• correction, retraction yoki Expression of Concern jarayonlariga aralashishi

mumkin emas.

Reklama va boshqa daromad manbalari tahririy qarorlardan mustaqil bo‘lishi kerak.

Reklamadagi ilmiy va tibbiy da’volar

Reklamaning jurnalda mavjudligi reklama beruvchining barcha ilmiy, klinik yoki tijoriy da’volari jurnal tomonidan mustaqil tekshirilgan yoki ma’qullanganini anglatmaydi.

Reklama mazmunining aniqligi va qonuniyligi uchun reklama beruvchi javobgar hisoblanadi.

Sog‘liqni saqlash bilan bog‘liq mahsulot yoki xizmat reklamasi tegishli qonunchilik va tartibga soluvchi talablarga rioya qilishi kerak.

Reklama mustaqil ilmiy dalil yoki professional klinik qarorning o‘rnini bosuvchi material sifatida taqdim etilmasligi kerak.

Reklamani joylashtirish

Reklama vizual va mazmuniy jihatdan ilmiy kontentdan aniq farqlanishi kerak.

Reklama joylashuvi reklama qilinayotgan mahsulot yoki xizmat bilan:

• muayyan maqola xulosalari;
• tahririyat tavsiyasi;
• klinik tavsiya;
• taqrizchi xulosasi;
• jurnalning ma’qullashi

o‘rtasida mavjud bo‘lmagan bog‘liqlikni sun’iy ravishda hosil qilmasligi kerak.

Homiylik materiallari

Tijoriy reklama mustaqil tahririy yoki taqrizlangan ilmiy material sifatida yashirilmasligi kerak.

Agar jurnal peer-reviewed ilmiy yozuvning bir qismi bo‘lmagan homiylik axborot materialini joylashtirsa, uning homiylik xususiyati aniq ko‘rsatiladi.

Homiylik taqrizlangan ilmiy maqolaning xulosalarini yoki jurnalning odatiy ilmiy va etik talablarini o‘zgartirmaydi.

Maxsus sonlar va qo‘shimcha nashrlar

Maxsus son, supplement, konferensiya bilan bog‘liq nashr yoki thematic collection tashqi tashkilot tomonidan moliyaviy qo‘llab-quvvatlansa, bu holat tegishli tarzda ochiq ko‘rsatilishi kerak.

Homiy:

• qo‘lyozmani qabul qilish;
• taqrizchi tanlash;
• taqrizlash;
• yakuniy tahririy qaror;
• ilmiy natijalar talqini;
• correction yoki retraction

ustidan nazorat huquqiga ega bo‘lmaydi.

Manfaatlar to‘qnashuvi

Reklama, homiylik va nashr etilgan ilmiy kontent o‘rtasidagi manfaatlar to‘qnashuvi sifatida qabul qilinishi mumkin bo‘lgan aloqalar shaffof boshqarilishi kerak.

Tegishli holatlarda jurnalning Manfaatlar to‘qnashuvi va moliyalashtirish siyosati qo‘llanadi.

To‘g‘ridan-to‘g‘ri marketing

Jurnal tomonidan yoki jurnal nomidan amalga oshiriladigan direct marketing quyidagilar haqidagi tegishli kommunikatsiyalarni o‘z ichiga olishi mumkin:

• maqolalar qabul qilinishi;
• yangi sonlar;
• yangi nashr etilgan maqolalar;
• tahririy e’lonlar;
• maqola yuborishga takliflar;
• jurnal bilan bog‘liq boshqa qonuniy ilmiy faoliyat.

Bunday kommunikatsiyalar tegishli, asosli ravishda maqsadli, haqqoniy va bezovta qilmaydigan bo‘lishi kerak.

COPE, DOAJ, OASPA va WAME tamoyillari direct marketing, jumladan manuscript solicitation, mos ravishda yo‘naltirilgan va bezovta qilmaydigan bo‘lishi, jurnal hamda nashriyotchi haqidagi ma’lumot esa haqqoniy va chalg‘itmaydigan bo‘lishini belgilaydi.

Maqola yuborishga takliflar

Mualliflarga yuboriladigan taklif va boshqa marketing materiallari jurnal haqida aniq va tekshiriladigan ma’lumot berishi kerak.

Marketing materialida:

• maqola albatta qabul qilinishini kafolatlash;
• nashrni kafolatlash;
• to‘lov maqolani qabul qilishni ta’minlaydigandek ko‘rsatish;
• taqriz natijasini oldindan va’da qilish;
• peer-review modelini noto‘g‘ri ko‘rsatish;
• haqiqatga mos kelmaydigan nashr muddatlarini ko‘rsatish;
• jurnal egasi, nashriyotchi, ilmiy yo‘nalish, ISSN, DOI xizmatlari yoki nashr davriyligini noto‘g‘ri ko‘rsatish;
• Scopus, Web of Science, DOAJ, COPE yoki boshqa tashkilotga kiritilganlik, a’zolik, sertifikatlash yoki ma’qullash haqida mavjud bo‘lmagan da’vo qilish;
• soxta yoki chalg‘ituvchi ilmiy ko‘rsatkichlardan foydalanish

mumkin emas.

Indeksatsiya, ilmiy ko‘rsatkich, a’zolik yoki tan olinishi haqidagi barcha ma’lumotlar jurnalning amaldagi va tekshiriladigan holatiga mos bo‘lishi kerak.

Marketing xabarlarini maqsadli yuborish

Direct marketing, asosan, xabar mazmuni ilmiy yoki professional jihatdan tegishli bo‘lgan shaxslar va tashkilotlarga yo‘naltirilishi kerak.

Jurnal ommaviy, haddan tashqari tez-tez takrorlanadigan, bezovta qiluvchi yoki aniq aloqasiz takliflarni yuborishdan saqlanadi.

Kontakt ma’lumotlari tegishli maxfiylik va ma’lumotlarni himoya qilish talablariga zid tarzda yig‘ilmasligi yoki ishlatilmasligi kerak.

Marketing xabarlaridan voz kechish

Takroriy reklama yoki marketing xabarlarini oluvchilarga, tegishli hollarda, bunday majburiy bo‘lmagan xabarlarni boshqa olmaslik istagini bildirishning oqilona imkoniyati berilishi kerak.

Faol submission, taqriz, correction, integrity investigation yoki boshqa jurnal jarayoniga oid zarur tahririy xabarlar oddiy marketing kommunikatsiyasi hisoblanmaydi.

Shaxsiy ma’lumotlar

Maqola topshirish, taqrizlash yoki tahririy ishlov berish uchun olingan shaxsiy ma’lumotlar aloqasiz tijoriy reklama uchun noo‘rin tarzda qayta ishlatilmasligi kerak.

Ism, elektron pochta, foydalanuvchi akkaunti va boshqa shaxsiy ma’lumotlardan foydalanish jurnalning Maxfiylik bayonoti (Privacy Statement) va tegishli talablarga muvofiq bo‘lishi kerak.

Imtiyozli tahririy munosabat mavjud emas

Reklama beruvchi, homiy, institutsional yoki tijoriy hamkor bo‘lish ilmiy maqolaga tahririy ustunlik bermaydi.

Tijoriy munosabat:

• maqolani ko‘rib chiqishni kafolatlamaydi;
• qabul qilinishini kafolatlamaydi;
• peer-review talablarini bekor qilmaydi;
• nashr ustuvorligini o‘zgartirmaydi;
• jurnalning ilmiy yoki etik talablaridan ozod qilmaydi.

Reklama va marketing bo‘yicha shikoyatlar

O‘quvchilar, mualliflar, taqrizchilar, muharrirlar va boshqa manfaatdor shaxslar chalg‘ituvchi, nomaqbul, bezovta qiluvchi yoki ushbu siyosatga zid deb hisoblangan reklama va marketing materiallari haqida jurnalga murojaat qilishi mumkin.

Asosli murojaatlar imkon qadar reklama yoki marketing qarorini bevosita qabul qilgan shaxsdan yetarli darajada mustaqil tarzda ko‘rib chiqiladi.

Zarur hollarda jurnal muammoli reklama yoki marketing materialini tuzatishi, olib tashlashi, to‘xtatishi yoki izoh berishi mumkin.

Shaffoflik

Jurnal tijoriy faoliyat bilan ilmiy-tahririy qarorlar o‘rtasidagi farqni o‘quvchilar, mualliflar, taqrizchilar, reklama beruvchilar va homiylarga tushunarli qilish uchun ushbu siyosatni ochiq e’lon qiladi.

Jurnalning reklama yoki marketing amaliyoti sezilarli darajada o‘zgarsa, mazkur siyosat haqiqiy amaliyotga mos ravishda yangilanadi.

Siyosatni qo‘llash

Ushbu siyosat jurnal tomonidan yoki jurnal nomidan amalga oshiriladigan:

• reklama;
• homiylik reklama materiallari;
• direct marketing;
• maqola yuborishga takliflar;
• boshqa tegishli promotional activities

ga tatbiq etiladi.

U quyidagi siyosatlar bilan birgalikda qo‘llanadi:

• Tahririy boshqaruv va tahririy mustaqillik siyosati;
• Manfaatlar to‘qnashuvi va moliyalashtirish siyosati;
• Nashr etikasi;
• Maxfiylik bayonoti (Privacy Statement).

Asosiy tamoyil shundan iboratki: reklama va marketing qonuniy ilmiy-nashriyot kommunikatsiyasini qo‘llab-quvvatlashi mumkin, biroq ular ilmiy kontentdan aniq ajratilishi va hech qachon tahririy ilmiy qarorlarni belgilamasligi kerak.