Takroriy nashr
Jurnal ilmiy adabiyotlarning originalligi, shaffofligi va ishonchliligini ta’minlashga intiladi hamda tegishli oshkor qilish va asoslashsiz takroriy, ortiqcha yoki sezilarli darajada bir-birini takrorlovchi nashrlarga yo‘l qo‘ymaydi.
Takroriy nashr — ilgari nashr etilgan ish bilan sezilarli darajada bir xil yoki o‘xshash bo‘lgan materialni avvalgi nashrga aniq va ochiq havola bermasdan qayta nashr etishdir. Bu bir xil ma’lumotlar, tadqiqot ishtirokchilari, tahlillar, natijalar, jadvallar, rasmlar yoki xulosalarni ilgari e’lon qilingan natijalarni yangi ilmiy natija sifatida ko‘rsatadigan tarzda qayta ishlatishni o‘z ichiga olishi mumkin.
Mualliflar:
- bir xil yoki sezilarli darajada o‘xshash qo‘lyozmani bir vaqtning o‘zida bir nechta jurnalga yubormasligi;
- ilgari chop etilgan tadqiqotni ochiq ma’lumot berish, tegishli iqtibos va asosli sabab bo‘lmasdan qayta nashr etmasligi;
- bitta tadqiqot natijalarini faqat nashrlar sonini ko‘paytirish maqsadida mazmunan juda kam farq qiluvchi bir nechta maqolalarga sun’iy ravishda bo‘lmasligi (“salami publication”);
- nom, matn, mualliflar tartibi, ma’lumotlarni taqdim etish usuli yoki boshqa yuzaki elementlarni o‘zgartirish orqali sezilarli takrorlanishni yashirmasligi;
- deyarli bir xil ma’lumotlar yoki natijalarni tegishli o‘zaro havola va ilmiy asoslashsiz mustaqil yangi tadqiqot sifatida taqdim etmasligi lozim.
Qo‘lyozmani taqdim etishda mualliflar ushbu ish bilan bevosita bog‘liq yoki sezilarli darajada o‘xshash bo‘lgan boshqa qo‘lyozmalar, maqolalar, preprintlar, konferensiya materiallari, hisobotlar, ma’lumotlar to‘plamlari yoki boshqa materiallar haqida tahririyatga ma’lumot berishi shart. Tahririyat talab qilganda, o‘xshashlik darajasini baholash uchun tegishli materiallar yoki ularga havolalar taqdim etilishi kerak.
Bir xil ma’lumotlar to‘plami yoki tadqiqot populyatsiyasi asosida tayyorlangan alohida qo‘lyozmalar, agar ular haqiqatan boshqa ilmiy savollarga javob bersa, yetarlicha farqli tahlillardan foydalansa va sezilarli qo‘shimcha ilmiy qiymatga ega bo‘lsa, ko‘rib chiqilishi mumkin. Bunda avvalgi tegishli nashrlar ochiq ko‘rsatilishi va iqtibos qilinishi, yangi ishning ulardan qanday farq qilishi aniq tushuntirilishi lozim.
Quyidagi oldindan tarqatish shakllari, agar ular shaffof ravishda oshkor qilingan va jurnal siyosatiga muvofiq bo‘lsa, avtomatik ravishda takroriy nashr hisoblanmaydi:
- ilmiy konferensiyada taqdim etilgan tezis yoki poster;
- tegishli preprint;
- keyinchalik ancha to‘liq ilmiy maqola bilan davom ettirilgan dastlabki xabar;
- tan olingan klinik tadqiqotlar reyestriga joylashtirilgan ma’lumot;
- qonunchilik yoki jamoat salomatligi talablari asosida tarqatilgan tegishli axborot.
Mualliflar bunday oldindan tarqatilgan materiallar haqida qo‘lyozma taqdim etish vaqtida jurnalga xabar berishi kerak.
Ruxsat etilgan ikkilamchi nashr, shu jumladan boshqa tilda qayta nashr qilish, faqat asosli ilmiy yoki jamoat salomatligi maqsadi mavjud bo‘lsa va tegishli shartlar bajarilganda ko‘rib chiqilishi mumkin. Odatda, tegishli jurnallar muharrirlarining xabardorligi va roziligi, birlamchi nashr ustuvorligining saqlanishi, dastlabki ma’lumotlar va xulosalarning to‘g‘ri aks ettirilishi, materialning ikkilamchi nashr ekanligining aniq ko‘rsatilishi, birlamchi nashrga to‘liq havola berilishi hamda mualliflik huquqi va litsenziya talablariga rioya qilinishi talab etiladi.
Ehtimoliy takroriy yoki ortiqcha nashr maqola chop etilishidan oldin aniqlansa, jurnal muallifdan tushuntirish va tegishli hujjatlarni talab qilishi, qo‘lyozmani ko‘rib chiqishni vaqtincha to‘xtatishi, tegishli ma’lumotlarni oshkor qilish yoki tuzatishni talab qilishi yoxud jiddiy holatlarda qo‘lyozmani rad etishi mumkin.
Oshkor qilinmagan jiddiy takrorlanish nashrdan keyin aniqlansa, jurnal uning xususiyati va darajasini baholaydi. Holatga qarab quyidagi choralar qo‘llanilishi mumkin:
- tuzatish yoki takroriy nashr to‘g‘risidagi xabarnomani e’lon qilish;
- tekshiruv davomida xavotir bildirish bayonotini e’lon qilish;
- asos mavjud bo‘lganda takroriy yoki keyinroq chop etilgan maqolani retraksiya qilish;
- tegishli boshqa jurnal tahririyatini xabardor qilish;
- jiddiy yoki tizimli buzilishlarda muallifning muassasasi yoki boshqa vakolatli organga murojaat qilish.
Jurnal asosli matn takrorlanishi, ruxsat etilgan ikkilamchi nashr, halol xato va qasddan amalga oshirilgan takroriy nashrni bir-biridan farqlaydi. Har bir holat jurnalning Plagiat va matndan takroriy foydalanish, Tadqiqot va nashr etikasi buzilishlari hamda Tuzatishlar va retraksiyalar siyosatlariga muvofiq individual, shaffof va mutanosib ravishda baholanadi.